Haber Tarihi : 

29 Aralık 2020 Salı


TARIMIN 2020 AJANDASI
Nasıl bir dilemmadır ki tarım sektörü 2020’de hem büyürken hem de borç batağına saplandı.
2020, pandemi ve kendini iyiden iyiye hissettiren kuraklığa rağmen tarım sektörünün büyüdüğü bir yıl oldu. Covid-19 salgını tüm dünyayı, insanlığı esir alırken Türkiye bu süreçte üretmeye devam etti. Tarım sektöründe iştigal eden herkes mevcut kısıtlamalar ve yasaklardan muaf tutuldu. Üreticiler tarlasında, çiftliğinde veya bahçesinde üretmeye devam ederken, mevcut zincirde bir bozulma olmadan ürünler son tüketiciye sorunsuz ulaştırıldı.

Tarım sektörü büyürken üretici borç batağına saplandı,
Tarım sektörü büyümesine büyüdü ancak hayvancılık sektörü pandemi sebebiyle yükselen tarımsal emtia fiyatları ve artan girdiler karşısında bir bataklığa saplandı adeta.

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre;2020 yılının ilk çeyreğinde tarım sektörü yüzde 3, ikinci çeyreğinde %4, üçüncü çeyrekte ise %6,2 oranında büyüdü. Genel toplamda ise yılın ilk 3 çeyreğinde büyüme 5,3 oldu. Tarım sektörüne 2020 yılında 22 milyar liralık bütçe ayrıldı.
Tarım ve Orman Bakanlığı, 2021 yılı tarım bütçesini TBMM bütçe komisyon görüşmelerinde bu rakamın 24 milyar lira olduğunu açıkladı.

15,1 milyar dolar tarımsal ihracat yapıldı
Tarım ve Orman Bakanlığı verilerine göre; yılın ilk 10 ayında Covid-19 salgınına rağmen 15,1 milyarlık tarım ve gıda ürünleri ihracatı yapıldı ve 4,5 milyar dolar dış ticaret fazlası verildi.
2020 yılında Çin’e ilk defa kanatlı ihracatı yapıldı. Yine en çok ihracat yaş – sebze meyve sektöründen gerçekleştirildi. 2020 yılında sadece Ege Bölgesi’nden yapılan yaş sebze- meyve ihracatı 1 milyar doları aştı. Ege İhracatçılar Birliği’nden toplamda ise 4 milyar 602 milyon dolarlık tarım ihracatı yapıldı.

Borçların değil faizlerin de katlandığı yılın adı “2020”
Tarım sektörü büyümesine büyüdü, ihracat artmasına arttı ancak 2020 yılı aynı zamanda borçların çığ gibi büyüdüğü faizlerin katlanarak ana paranın neredeyse 5 katı üzerine çıktığı bir yıl oldu. Anadolu çiftçisi salgına rağmen gece gündüz demeden bu borç batağında üretim yaptı.

Çiftçiye 123 milyar lira kredi kullandırıldı, takipte kredi oranı arttı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre; tarım sektöründe takibe düşen kredi oranı son 5 yılda 2 kat arttı. 2020 yılında kullandırılan krediler 123 milyar lirayı buldu.
Çiftçi bu tutarın (2020 yılındaki kredilerin) 89 milyar lirası kamu bankalarından, 22 milyar lirasını yabancı bankalardan, 12 milyarlık lirası ise yerli özel bankalardan borçlandı. Yine kamu, özel ve yabancı bankalarca kullandırılan kredilerin yüzde 4,3’ü yani 5, 3milyar lirası takibe düştü.

Çiftçiye Hacizler, Tarım Kredi Kooperatiflerinin Rolünü Sorgulattı
Tarım Kredi Kooperatifleri 2020 yılının ilk 9 ayında çiftçiye 7.7 milyar liralık kredi kullandırdı. Çiftçilerin bankalara olan borcunun yanı sıra Tarım Kredi Kooperatiflerine olan borcu 12 milyar liraya ulaştı. Tarım Kredi Kooperatifleri tarafından üreticilerin “traktörü, ekipmanı, kamyoneti, hayvanları hatta evine kadar haciz işlemlerinin yapıldığı yıl” olarak kayıtlara geçti 2020.

Dünya 2020 Yılında “Gıda Milliyetçiliği”ni Konuştu
Kovid-19 salgını, kuraklık ve gıdaya artan talep tüm dünyada; “gıda güvenliği” ve “kıtlık” riskini arttırdı. Yalnızca Türkiye’de ve tüm dünyada gıda fiyatları yükseldi, üretici girdi fiyat endeksi yükselirken, gıda enflasyonu vatandaşın cebini delip geçti.
Birleşmiş Milletler Tarım ve Gıda Örgütü gıda fiyat endeksine göre; gıda fiyatları tüm dünyada son 6 yılın zirvesini gördü. En yüksek artış ise bitkisel yağ fiyatlarında kaydedildi, palm yağındaki düşüş bitkisel yağları etkiledi. Tahıllar, şeker, süt ürünleri ve bitkisel yağlarda artış oldu.
Rusya gibi tahıl üreticisi ülkeler ihracata limit ve yasaklar koyarken; Çin, Pakistan ve Suudi Arabistan gibi ülkeler de buğday stoklarını arttırdı.
La Nina kasırgasının getirdiği ve özellikle rotası üzerinde bulunan Güney Amerika’da yaşattığı kuraklık sebebiyle tarımsal emtia fiyatları zirve yaptı.

Türkiye, 2020’de Gıda Fiyatlarını İthalatla Terbiye Etti
Rusya’nın ihracata kota getirdiği, ABD’nin yaş hayvan yemi ihracatını kısıtladığı salgın yılı 2020’de, Türkiye’de ithalat haberleri medyada yine geniş yer buldu.
Ham Ayçiçeği yağında gümrük vergisi yüzde 3’e düşürüldü. Yağ fiyatlarındaki önlemez artış ithalatla da durdurulamadı. Ham ayçiçeği yağı ithalatı yapıldı. Türkiye, Ayçiçeği ithalatında yüzde 41 ile şampiyon oldu. Buğday, arpa ve mısır ithalatında gümrük vergileri sıfırlandı. Kırmızı mercimek ithalatında gümrük vergisi yüzde 9’a,çeltikte yüzde 5’e, pirinçte ise yüzde 15’e kadar düşürüldü. Hülasa, ihracata kapılarını kapatan dünyada, ithalata kapılarımız sonuna kadar açıldı.

Üretimin Arttığı Ancak Ürünlerin Para Etmediği Yıl Oldu
Domates, kapya biber, patates, soğan tarla da kaldı…
Bu yıl salçalık yani sanayilik domateste verimler iyi olsa da üretici zararına satış yaptı, mahsül tarlada çürüdü. Salçalık domates üretici fiyatı 30, sofralık domates fiyatı 60 kuruşa kadar geriledi. Market raflarında kırmız biber salçasının kilosu 30 ila 35 liradan satılırken, tarlada üretici kapya biberi 45 kuruştan zararına sattı, tonlarca kapya biber tarlada kaldı. Maliyeti en az 90 kuruş olan patates ise 60 kuruşa kadar düştü. Pandemi sebebiyle Ticaret Bakanlığı; iç piyasayı dengelemek için patates ihracatına kısıtlama getirmişti, kısıtlama daha sonra kaldırılsa da üreticinin pazar kaybetmesine sebep oldu, patates üreticinin elinde kaldı.

Girdiler Yükseldi: Süt, Et, Şeker Pancarı Ve Pamuk Gereken Desteği Göremedi

14 ayın ardından çiğ süt tavsiye fiyatına litre başına 50 kuruşluk zam yapıldı ( Ocak 2021’den itibaren geçerli olmak üzere).Süt fiyatları market rafında 7 liraya kadar yükselirken üretici payına düşen zammı alamadı. Yıl boyunca 2 lira 30 kuruş olarak kabul edilen çiğ sütün litre fiyatına karşılık; üretim maliyeti 2 lira 60 kuruşa kadar çıktı. Besi yeminde yüzde 60’lık artışa rağmen Dana karkas kilogram fiyatları 28- 30 liralara kadar düştü. Özetle; 2020 yılında Süt ve besi yem maliyeti ortalama yüzde 65 arttı ve hem anaçlar yani inekler hem de besiler kesim kuyruğuna girdi. Hayvancılık sektörü bataklığa saplandıkça saplandı. Pamukta mazot ve gübre desteği ile kilogram başına 1 lira 23 kuruş prim desteği açıklandı. Rekoltede yüzde 20’den fazla düşüşün olduğu bu yıl pamukta üretici beklediğini alamadı. Pamuk üretimi 2,2 milyon tondan 1,7 milyon tona geriledi. Üretim maliyetinin en az yüzde 50 arttığı şeker pancarına ise enflasyon rakamları gerekçesiyle yüzde 12’lik zam yapıldı. Şeker üreticisi de tıpkı süt ve et üreticisi gibi zarar etti.

İlk Yerli ve Milli Elektrikli Traktör Üretildi
Bu kadar karamsar tablonun olduğu 2020 yılında elbette tarım sektöründe birçok yeni uygulama gerçekleştirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı 2020 yılını “Tarımda Dijitalleşme Yılı” ilan etmişti. Bu kapsamda akıllı küpe, elektrikli traktör, e-Tarım Portalı, İHA kullanımı, uydu teknolojileri, DİTAP (Dijital Tarım Pazarı), Dijital Tarım Orman Akademisi ve Gıdanı Koru projeleri hayata geçirildi.
Bu yılın en önemli adımlardan birinin de “Elektrikli Traktör” üretimi olduğunu söyleyen Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli; ilk yerli ve milli tarla sınıfı diye anılan 105 beygir gücünde milli elektrikli traktör prototipi üretildiğini ve 20 adet için üretime geçildiğini açıkladı.
Yine Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yılın projesi ilan edilen ve her platformda dile getirilen DİTAP, uygulamaya konuldu. Üretici ve tüketicilerin dijital platforma aracısız şekilde bir araya getirildiği DİTAP’ın üretim maliyetinin düşmesi, aracının kaldırılması, üreticinin finansman olanaklarının artırılması gibi birçok hedefi var.
Kıtlık ve artan gıda arzının konuşulduğu pandemi gölgesindeki 2020 yılında Bakanlık, gıda sorununa farklı bir boyut kazandıran “Gıdanı Koru, Sofrana Sahip Çık” projesiyle kamuoyunda 7’den 70’e farkındalık oluşturdu. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile birlikte hayata geçirilen projede gıda kayıp ve israfı ile mücadelede hedefleniyor.

Orman Yangınlarıyla “Başarılı” Mücadele
Yalnız pandemi felaketi değil, doğal afetlerinde ardı arkası kesilmedi. Depremler, sel, çığ derken, orman yangınları haberleri de tüm yıl boyunca ülke gündemine oturdu. Tarım ve Orman Bakanlığı bu yıl orman yangınları ile mücadelede ilk defa İHA (İnsansız Hava Aracı)’ları kullandı. Orman yangınlarıyla mücadelede topyekûn bir seferberlik gösterildi.

Gıdada Taklit ve Tağşişe Geçit Yok
Şüphesiz en çok gündem yaratan konulardan biri de “ tarım, gıda, orman” alanında düzenlemeler içeren “torba yasa” oldu. TBMM Genel Kurulu’ndan geçerek yürürlüğe giren torba yasada dikkat çeken maddeler “gıdada taklit ve tağşiş ile hobi bahçeleri”ydi. Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak gıdaları piyasa arz edenlere yani sorumlulara bu yasa ile hapis ve para cezası yağdırılırken amacı dışında kurulan hobi bahçeleri için ise kesin yıkım kararı alındı.

Traktör ve Tarımsal Mekanizasyon Satışlarında Toparlanma
2018 yılında düşüşe geçen traktör satışlarının yeniden iyileştiği yıl oldu 2020. İlk 10 ayda 36 bin 921 adet satış yapılarak yaklaşık yüzde 90’lık artış kaydedildi. Yine tarım makine ekipmanları ihracatında yüzde 25’lik artış yaşandı. Traktör satışlarının yıl sonuna kadar 48 ila 50 bini bulması beklenirken, TARMAKBİR rakamlarına göre; yıl sonunda makine ekipman ihracatı 1 milyar doları bulacak.