Türkiye’de kümes hayvancılığı sektöründe haziran ayında üretim rakamları dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Tavuk eti üretimi 232 bin 238 tona, tavuk yumurtası üretimi ise 1 milyar 838 milyon 966 bin adede ulaştı. Özellikle geçen yılın aynı ayına göre tavuk yumurtası ve tavuk eti üretimindeki artış, sektördeki hareketliliği gözler önüne serdi.
Haziran ayında tavuk eti üretimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 14,7 arttı. Kesilen tavuk sayısı da yüzde 14,4 yükselerek 123 milyon 325 bin adede çıktı. Tavuk yumurtası üretimindeki artış ise daha güçlü oldu. Yumurtada yıllık üretim artışı yüzde 21 olarak gerçekleşti. Bu rakamlar, kümes hayvancılığının gıda arzı açısından önemini bir kez daha ortaya koyuyor.
Ancak aylık verilere bakıldığında tablo biraz farklı. Mayıs ayında 202 bin 336 ton olan tavuk eti üretimi, haziran ayında yüzde 14,8 artarak 232 bin 238 tona çıktı. Buna karşılık yumurta üretimi bir önceki aya göre yüzde 1 azaldı. Mayıs ayında 1 milyar 857 milyon 150 bin adet olan yumurta üretimi, Haziran’da 1 milyar 838 milyon 966 bin adede geriledi. Yani yumurtada yıllık güçlü artış sürerken aylık bazda sınırlı bir düşüş yaşandı.
Yılın ilk yarısına bakıldığında da sektörün üretim kapasitesi görülüyor. Ocak-Haziran döneminde tavuk eti üretimi 1 milyon 369 bin 534 tona ulaştı. Geçen yılın aynı dönemine göre artış yüzde 0,3 ile sınırlı kaldı. Kesilen tavuk sayısı ise yüzde 1,2 artarak 735 milyon 587 bin adede yükseldi. Yumurtada ise çok daha güçlü bir performans söz konusu. İlk altı ayda 11 milyar 184 milyon 595 bin adet tavuk yumurtası üretildi ve yıllık artış yüzde 18,6 oldu.
Bu rakamların tüketici açısından da önemli sonuçları bulunuyor. Tavuk eti ve yumurta, Türkiye’de geniş kesimler tarafından tüketilen temel gıda ürünleri arasında yer alıyor. Dolayısıyla üretimdeki artışın sürdürülebilir olması, gıda arzının güvenliği açısından büyük önem taşıyor. Fakat yalnızca üretimin artması yeterli değil. Yem maliyetleri, enerji giderleri, nakliye, işçilik ve diğer işletme maliyetleri de üreticinin kazancını ve ürünlerin market raflarındaki fiyatını doğrudan etkiliyor.
Özellikle kanatlı hayvancılıkta yem maliyetleri sektörün en önemli gider kalemlerinden biri. Bu nedenle üretimdeki artışın üretici açısından gerçek bir rahatlamaya dönüşebilmesi için maliyetlerin de yakından takip edilmesi gerekiyor. Üretici daha fazla üretirken daha fazla maliyetle karşı karşıya kalıyorsa, üretim artışının sektöre sağladığı ekonomik katkı sınırlı kalabilir.
Tavukçuluk sektörünün bir başka önemli özelliği ise hızlı üretim ve tüketim döngüsüne sahip olması. Tavuk eti ve yumurta gibi ürünlerde üretim planlamasının doğru yapılması hem üreticinin gelirini hem de tüketicinin uygun fiyatlı ürüne ulaşmasını etkiliyor. Bu nedenle arz-talep dengesinin korunması, sektörde aşırı üretim veya yetersiz arz gibi sorunların önüne geçilmesi gerekiyor.
İlk altı aylık veriler, özellikle yumurta üretiminde güçlü bir büyüme yaşandığını gösteriyor. Yüzde 18,6’lık artış küçümsenecek bir oran değil. Tavuk eti üretiminde ise artışın yüzde 0,3 seviyesinde kalması, iki ürün grubu arasında farklı bir üretim eğilimi bulunduğunu gösteriyor. Önümüzdeki aylarda bu farklılığın devam edip etmeyeceği sektör açısından yakından izlenecek.
Burada dikkat edilmesi gereken bir başka nokta da açıklanan verilerin kapsamı. İstatistikler ticari olarak faaliyet gösteren kanatlı işletmelerinin tamamına aylık olarak uygulanan anket çalışmasından elde ediliyor. Hane halkı yetiştiriciliği, yani köy tavukçuluğu bu kapsamın dışında tutuluyor. Dolayısıyla rakamlar ticari üretim faaliyetlerini yansıtıyor.
Sonuç olarak haziran ayı verileri, Türkiye’de kümes hayvancılığının üretim açısından canlı bir dönem geçirdiğini gösteriyor. Tavuk eti üretimindeki yüzde 14,7’lik, yumurtadaki yüzde 21’lik yıllık artış dikkat çekici. Ancak sektörün geleceği açısından asıl mesele yalnızca üretim miktarını artırmak değil; üreticinin maliyetlerini kontrol altında tutmak, tüketicinin uygun fiyatla ürüne ulaşmasını sağlamak ve sürdürülebilir bir üretim yapısı kurmak.
Türkiye’nin gıda güvenliği açısından tavuk eti ve yumurta üretiminde güçlü ve istikrarlı bir yapıya ihtiyacı var. Haziran rakamları bu açıdan olumlu bir tablo sunuyor. Şimdi önemli olan, üretimdeki bu ivmenin yılın ikinci yarısında da korunması ve artan üretimin hem üreticiye hem de tüketiciye yansıması.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
Zaferozcivan59@gmail.com