İstanbul’da son günlerde etkili olan yağışların ardından barajlarındaki doluluk oranı, İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün (İSKİ) verilerine göre 1 Nisan itibariyle yüzde 80.15’e yükseldi. Verilere göre, Elmalı yüzde 94,04 doluluk oranıyla su seviyesi en yüksek baraj olurken, İstanbul’un en önemli kaynaklarından olan Alibey Barajı’ndaki su seviyesi yüzde 64,04 olarak kayıtlara geçti.

Son verilere göre İstanbul’daki barajlarda doluluk oranları şöyle:

Ömerli Barajı yüzde 93,71

Darlık Barajı yüzde 78,37

Elmalı Barajı yüzde 94,04

Terkos Barajı yüzde 80,62

Alibey Barajı yüzde 64,04

Büyükçekmece Barajı yüzde 75,28

Sazlıdere Barajı yüzde 58,36

Istrancalar Barajı yüzde 39,58

Kazandere Barajı yüzde 85,25

Papuçdere Barajı yüzde 84,33

Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Akdeniz deniz suyu sıcaklığı 1970 yılından bu yana sürekli artış gösterdi. Verilere göre 1970-1980 yılları arasında Akdeniz ortalama deniz suyu sıcaklığı 21,0 derece olurken, 1981-1991 yılları arasında 21,1 derece, 1992-2002 yılları arasında 21,4 derece, 2003-2013 yılları arasında 21,9 derece, 2014-2024 yılları arasında ise 22,3 derece oldu. 54 yılda deniz suyu sıcaklığı 1.3 derce arttı. Ayrıca verilere göre Akdeniz deniz suyu sıcaklığı yazın ortalama olarak haziranda 26,7, temmuzda 28,1 ve ağustosta 27,0 derece oldu.

Çevre Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Deniz Orhan konuyla ilgili yaptığı açıklamada, küresel ısınma nedenli bir artış olduğunu söyleyerek, "Küresel ısınmanın doğal sonucu olarak Akdeniz ve ülkemizde bulunan diğer denizlerde sıcaklıklar sürekli artmaktadır. 1970 yılından bu yana Meteoroloji Müdürlüğü’nün alınan değerler var. Deniz sıcaklığı ölçümleriyle yaptığı raporlara baktığımızda son 54 yılda denizlerimizde yaklaşık 1.5 dereceye varan sıcaklık artışları görülmektedir. Bunun en büyük nedeni küresel iklim krizidir. Bunun yanı sıra denizlerdeki kirlilik neden olmaktadır. Bu kirliliğin sebepleri atık su deşarjlarının doğrudan denizlere akıtılmasıdır. Akdeniz Bölgesi’nde özellikle de Adana havzasında bulunan termik santrallerinin denize deşarzından kaynaklı denizlerde ısınma olmaktadır. Büyük gemilerden kaynaklı kirlilik oluşmaktadır ve denizlerdeki ısı her geçen gün artmaktadır" diye konuştu.

Orhan, ısınmanın olumsuz etkilerini ise şöyle açıkladı:

"Başta balıkçılık büyük oranda etkilenmektedir. Aynı zamanda turizm ve enerji gibi alanlarda olumsuz sonuçları oluyor. Deniz sıcaklığı artınca ekosistem bozulmaktadır. Ekosistem bozulunca bu bölgede yaşamaya uygun olan balık türleri soğuk yerlere kaçtığından dolayı ekonomik etkileri olmaktadır. Yakın zamanda Marmara Denizi’nde yaşanılan müsilaj sorununun en büyük sebebi sıcaklığın artmasıdır. Bölgemizde de yer yer deniz diplerinde müsilaj oluşmaya başladığı görülmektedir. Aynı zamanda sıcaklığın artmasıyla buharlaşma ve nem artmaktadır. Bu nedenle aşırı doğa olayları yani sel ve kasırga gibi doğa sonuçları olmaktadır. Akdeniz Bölgesi’nde medikana dediğimiz tropikal fırtına türü vardır. Deniz sıcaklığının artmasından sonra bu fırtınaların sayı ve miktarı artacaktır."

Antalya Büyükşehir Belediyesi Antalya Su ve Atık Su İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü ve DEKAFOK Kıyı Koruma Derneği iş birliğiyle Dünya Su Günü kapsamında düzenlenen etkinlikte, suyun önemi bir kez daha vurgulandı. Manavgat Ulukapı Sülek Şehit Halil İbrahim Mudul İlkokulu’ndan gelen 23 öğrenci, ASAT Manavgat Şube Müdürü Ali Duran’ın bilgilendirmesiyle suyun döngüsünü, su kaynaklarının korunmasını ve sürdürülebilir su yönetimini yerinde öğrendi.

Geleceğin çevre gönüllüleri eğitildi

DEKAFOK Eğitim ve Araştırma Merkezi’nde gerçekleşen etkinlikte öğrencilere, su tasarrufu ve çevre bilinci konusunda farkındalık kazandırıldı. ASAT Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Damla’nın Serüveni" adlı animasyon çizgi filmi izleyen öğrenciler, suyun verimli kullanımı hakkında bilgi edindi. Eğitimin ardından öğrenciler, sahada aktif rol alarak çevre temizliği gerçekleştirdi ve doğaya olan katkıları nedeniyle ASAT logolu çevre gönüllüsü rozetleri ve sertifikaları ile ödüllendirildi.

Etkinlik sırasında öğrenciler suyun nasıl temizlendiğini ve doğadaki döngüsünü anlatan uygulamalı eğitimlere katıldı. Su arıtma süreçlerini gösteren deneylerle birlikte, suyun yanlış kullanımının nelere yol açabileceği hakkında bilgilendirildiler. ASAT yetkilileri, öğrencilere sadece bireysel tasarruf değil, toplumsal farkındalığın da önemini vurgulayan interaktif sunumlar gerçekleştirdi.

"Su Hayattır"

Etkinlik kapsamında konuşan DEKAFOK Kıyı Koruma Derneği Başkanı Seher Akyol, suyun hayati önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: "Su hayattır. Çeşitli konularla alakalı birçok kült cümle ve söylem vardır lakin hiçbir slogan ve hiçbir söylem ‘Su hayattır’ cümlesi kadar gerçek değildir. Canlılığın oluşumundan bugünkü varlığımıza kadar tek sebep sudur. Elbette geleceğimizdeki varlığımız da suya bağlıdır. Bu nedenle suyu korumak, dünyada sevdiğimiz herhangi bir şeyi koruma içgüdümüz kadar elzemdir."

"Suyun sürdürülebilir kullanımını sağlamak en önemli görevimiz"

ASAT Manavgat Şube Müdürü Ali Duran ise yaptığı açıklamada suyun korunmasının ve sürdürülebilir yönetiminin gerekliliğine vurgu yaparak, şu ifadelere yer verdi: "ASAT olarak Antalya’mızda suyun 7/24 ve sağlıklı şekilde halka ulaşması için sürekli çalışıyoruz. Elbette suyun sürdürülebilir kullanımını da sağlamak en önemli görevlerimizden. Bu kapsamda Antalya genelinde su tasarrufu ve suyun önemi hakkında bilinçlendirme etkinlikleri gerçekleştirmekteyiz. Bugün yaptığımız etkinlikle Dünya Su Günü kapsamında öğrencilerimize suyun önemini anlattık. Sadece suyu etkin şekilde halka ulaştırarak değil onu koruyarak geleceğimiz olan çocukları daha emin bir geleceğe taşıyabiliriz."

Öğrencilerin doğayla iç içe öğrenme fırsatı bulduğu etkinlik, gelecek nesillerin su kaynaklarını koruma bilinciyle yetişmesine katkı sundu. Etkinliğin sonunda, öğrencilere su tasarrufu ile ilgili günlük hayatta uygulayabilecekleri pratik bilgiler verildi.

Türkiye, bulunduğu konum itibariyle sebze ve meyve üretiminde önemli ülkelerden birisi olarak biliniyor. Akdeniz kıyı şeridinde yaygın olan seracılık, jeotermal su kaynaklarının bulunduğu kentlerde de hızla yayılıyor. Turizmin yanı sıra tarımsal üretimde de kullanılan termal su kaynakları, maliyetleriyle dikkat çekiyor. Seralar ile ilgili çalışmalar yürüten Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknoloji Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Tolga Karaköy, ADOR Enerji Firması ile birlikte yürütmekte oldukları seraların iklimlendirilmesine yönelik projeler kapsamında, üretimde yaklaşık yüzde 45 maliyet oluştura ısıtma giderlerini 5’te 1 oranında azaltıyorlar.

Proje; Afyonkarahisar, Konya, Eskişehir ve Erzincan’da devam ediyor

Konuya ilişkin açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Tolga Karaköy, "Orta Anadolu Bölgesine, seracılığın giderek yaygınlaştığını ve jeotermal alanlarda tarımsal faaliyet kolu olarak kullanılmaya başladığını görmekteyiz. Sivas’ta da şu ana kadar 3 tane sera yapıldı. Seracılıkta; üretimin karlı olabilmesi için en önemli şartlardan ilki sera içi iklimlendirmenin sağlıklı ve ekonomik olarak yapılabilmesidir. Seracılıktaki üretim maliyetlerini incelediğimizde, en yüksek maliyeti ısıtma yani iklimlendirmenin tuttuğunu görürüz. Seralarda üretimde maliyetlerin yaklaşık yüzde 45’ini iklimlendirme oluşturuyor. Bu oranı ne kadar azaltacak olursanız karlılığı da o kadar arttırabilirsiniz. ADOR Enerji firmasıyla yaptığımız ortak AR-GE çalışmaları kapsamında özellikle toprak, ısı ve hava kaynaklı olan ısı pompalarını, serayı 12 ay boyunca ekonomik şekilde iklimlendirmede kullanabileceğimizi gördük. Sivas’ta ve farklı illerde çalışmalarımızı sürdürmekteyiz. Afyonkarahisar, Konya, Eskişehir ve Erzincan bölgesinde seraları iklimlendirme projelerimiz devam etmektedir. Üreticilerin jeotermal kaynakları seralarının ısıtılmasında yetersiz sıcaklığa ve debiye sahip ise dışarıdan daha pahalı kömür, doğal gaz gibi ek ısıtma kaynaklarına ihtiyaç duyuyorlarsa bahsettiğim özellikle su kaynaklı ısı pompasını kullanarak, sera içi iklimlendirmeyi çok sağlıklı bir şekilde yapabilir ve verimliliği arttırarak üretim miktarını yükseltebilirsiniz. Seraların iklimlendirilmesinde ısı pompalarını kullanarak, kış mevsiminde ısıtılabileceğiniz gibi, yaz mevsiminde de soğutarak bitkilerin yetişme süresini uzatabilir, bitkilere daha konforlu bir yaşam alanı sunarak verimliliği çok daha yükseklere çıkarabilirsiniz. Sera içerisindeki iklim çok rahat bir şekilde kontrol edilebildiği ve bitkilerin istediği şekilde ayarlanabildiği için birim alandaki verim artacağından üretim miktarı ve doğal olarak karlılık yükselmektedir. Yaptığımız Ar-Ge çalışmaları, Orta Anadolu şartlarında ve hatta daha sert iklimlere sahip olan bölgelerde bile herhangi bir jeotermal kaynağa bağlı kalmadan bir ırmaktan ya da kuyudan dahi ısı pompaları beslenerek çok karlı bir şekilde sera içi iklimlendirmeyi sağlayarak, çok karlı bir üretim yapabilmekteyiz" dedi.

Maliyet, 25 milyon TL’den 4.56 milyon TL’ye düştü

Maliyetleri ciddi oranda düşürdüklerini ifade eden Karaköy, "Afyonkarahisar’da yaptığımız son çalışmalarımızda 50 bin metrekarelik bir sera alanında fizibilite çalışmamız neticesinde projemiz başlamış durumdadır. Bu alanda 12 ay boyunca iklimlendirme çalışması yapmamız halinde, yetersiz sıcaklık ve debiye sahip jeotermal su kaynakları ile ilave kömür ya da doğal gaz kullanarak yapılan iklimlendirme ile yaklaşık 20-25 milyon TL dolaylarında bir maliyet oluşurken, su kaynaklı ısı pompaları ile bu rakam 4-4,5 milyon TL’ye kadar düşmektedir. Seracılık dünden bugüne çok kârlı bir yatırım şeklidir. Çünkü dünyada şu anda gıda temini ve sürdürülebilirlik oldukça önemli hale geldi. Günümüzde Dünya nüfusu çok hızlı bir şekilde artar iken, özellikle çok farklı alanlarda faaliyet göstermekte olan güçlü firmaların seracılık çalışmaları başta olmak üzere çeşitli tarımsal üretimde boy göstermeye başladığını görmekteyiz. Kaynakların daha doğru kullanılabilmesi ile daha yüksek verimlilik sağlayabileceğimiz serada üretim modelini oldukça önemsiyoruz. Seracılık alanında ülkemizde çığır açacak AR-GE çalışmalarını ADOR Enerji firması bünyesinde sürdürmekteyiz. Son olarak, ısı pompası denildiğinde bilgi eksikliğinden kaynaklı olarak oluşan bir algı olabilmektedir. Evlerin ve çeşitli işletmelerin alanların ısıtma ve soğutmada kullandığı standart hava kaynaklı klimalarla karıştırılmamalıdır. Projemizde kullandığımız ısı pompalarının verimlilik değerleri çok yüksek olup, farklı bir teknoloji ile enerji üretimi yapabilmekte ve istediğimiz gibi iklimlendirme sağlayabilmektedir " diye konuştu.

Çarşamba ilçesinde kömür satışı yapan Yalçın Demirörs, ekonomik şartlar nedeniyle birçok vatandaşın doğalgaz bağlatamadığı için hâlâ kömürle ısınmayı tercih ettiğini söyledi. Demirörs, özellikle kış aylarında yaşanan soba zehirlenmelerine karşı vatandaşların daha bilinçli hareket etmesi gerektiğini belirterek, baca temizliği ve kaliteli yakıt kullanımının hayati önem taşıdığına dikkat çekti. Kömür satışlarının geçen yıllara göre bir miktar azaldığını ancak hâlâ önemli bir talep olduğunu ifade eden Yalçın Demirörs, "Kömürün tonu 9 bin TL. Eskiye nazaran düşük olsa da bir talep var. Herkes doğalgaz bağlatamıyor. Ekonomik nedenlerle doğalgaz bağlatamayan vatandaşlar, kömüre yönelmeye devam ediyor" dedi.

Son zamanlar da satışlarında artış yaşanan pelet yakıt hakkında da bilgiler veren Yalçın Demirörs, bu ürünün hem çevre dostu hem de güvenli bir seçenek olduğunu ifade ederek, "Pelet, çam tozundan üretilen sıkıştırılmış bir yakıttır ve kömüre kıyasla çok daha temiz bir yanma sağlar. En önemlisi de kesinlikle karbonmonoksit zehirlenmesi riski oluşturmaz. Bu yüzden vatandaşlarımız kömüre alternatif olarak bu ürünü de tercih edebilirler" diye konuştu.

Başvurular, Bakanlıkça talep edilen bilgi ve belgelerle birlikte 60 gün içinde değerlendirilecek. Ayrıca, su verimliliği belgelerinin yenilenebilmesi için belge kriterlerinin devamlılığının sağlanması gerekecek.