Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ve market fiyatlarına ilişkin aylık değerlendirmesini kamuoyuyla paylaştı. Bayraktar, 2025 yılında hem üreticide hem de markette ciddi fiyat dalgalanmaları yaşandığını, üretici ile market arasındaki fiyat farkının birçok üründe dikkat çekici boyutlara ulaştığını söyledi.
TZOB’un yaklaşık 20 yıldır her ay düzenli olarak yürüttüğü üretici ve market fiyat çalışmasının sonuçlarını açıklayan Bayraktar, verilerin Türkiye genelinde beş bölgedeki Ziraat Odalarından alınan fiyat ortalamalarına dayandığını belirtti. Bayraktar, fiyat oluşumunda rekolte, paketleme, depolama, işçilik, nakliye, ihracat akışı, aracı kârları ve fire gibi birçok unsurun etkili olduğuna dikkat çekti.
“Üretici ile market fiyatları arasındaki makasın varlığı inkâr edilemez bir gerçektir” diyen Bayraktar, bu farkın aşırı açıldığı dönemlerde spekülatif hareketlerin tespit edilerek ilgili kurumların harekete geçirilmesinin önemine vurgu yaptı.
2025’te en fazla artan ürün limon oldu
Bayraktar, 2025 yılına ilişkin yıllık fiyat değişimlerini değerlendirerek, “2025 yılında markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı, 13’ünde fiyat azalışı görüldü. Fiyatı en fazla artan ürün hem markette hem de üreticide limon oldu. Fiyatı en fazla düşen ürün ise markette beyaz lahana, üreticide sivri biber olarak kayıtlara geçti” dedi.
Geçen yıla göre markette en fazla fiyat artışının yüzde 133,4 ile limonda görüldüğünü belirten Bayraktar, limonu yüzde 110,4 ile elma, yüzde 106,6 ile fındık ve yüzde 100,8 ile Antep fıstığının izlediğini açıkladı. Market fiyatlarında en fazla düşüş ise yüzde 40,6 ile beyaz lahanada yaşandı. Beyaz lahanayı marul, karnabahar ve kuru soğan takip etti.
Üretici fiyatlarına bakıldığında ise 2025 yılında takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde fiyat düşüşü yaşanırken, 2 üründe değişim olmadı. Üreticide en fazla fiyat artışı yüzde 343,4 ile limonda görülürken, en fazla fiyat düşüşü yüzde 58,8 ile sivri biberde gerçekleşti.
Aralık ayında fiyat farkı havuçta zirve yaptı
Aralık ayı verilerine de değinen Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldüğünü söyledi. Havuçtaki farkı mandalina, kabak ve yeşil soğan izledi. Aralık ayında havuç 4,2 kat, mandalina 3,5 kat, kabak ve yeşil soğan ise 3,4 kat fazlaya markette satıldı.
Aralık ayında fiyatı en fazla artan ürünün markette kabak, üreticide ise mandalina olduğunu belirten Bayraktar, fiyatı en fazla düşen ürünün markette ayçiçek yağı, üreticide beyaz lahana olduğunu ifade etti.
Market ve üretici fiyatlarında Aralık tablosu
Bayraktar, Aralık ayında markette takip edilen 41 ürünün 30’unda fiyat artışı, 11’inde fiyat düşüşü yaşandığını söyledi. Markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 97,5 ile kabak olurken, en fazla düşen ürün yüzde 16,1 ile ayçiçek yağı oldu.
Üreticide ise Aralık ayında 33 ürünün 11’inde fiyat artışı, 15’inde fiyat düşüşü görülürken, 7 üründe değişim yaşanmadı. Üreticide en fazla fiyat düşüşü beyaz lahanada, en fazla artış ise mandalinada kaydedildi.
Girdi maliyetleri üreticiyi zorluyor
Girdi fiyatlarındaki değişime de değinen Bayraktar, gübre, yem, tarım ilacı ve enerji maliyetlerinde yıllık bazda ciddi artışlar yaşandığını belirtti. Gübre fiyatlarında yıllık artışların yüzde 30 ile yüzde 50 arasında değiştiğini ifade eden Bayraktar, tarım ilacı fiyatlarının yıllık yüzde 27,1, elektrik fiyatlarının yüzde 12,8 arttığını söyledi. Mazot fiyatlarının aylık bazda düşmesine rağmen yıllık bazda yüzde 21,9 oranında yükseldiğine dikkat çekti.