Türkiye şeker sanayinin mevcut durumu, finansman ihtiyaçları ve kayıt dışı tatlandırıcıların sektöre etkileri, Çorum Şeker Fabrikası yetkililerinin katılımıyla gerçekleştirilen değerlendirme programında masaya yatırıldı. Sektör temsilcileri, kristal şeker fiyatlarının üretim maliyetlerinin altında kalmasının ve kota dışı piyasaya sürülen nişasta bazlı şekerler (NBŞ) ile ithal tatlandırıcıların hem üreticiyi hem de ülke ekonomisini ciddi bir darboğaza soktuğunu vurguladı.

Fiyat Makası Üreticiyi Zorluyor
Piyasadaki tüccarların fabrikaların nakit ihtiyacını kullanarak, fabrikaları batağa doğru sürükledikleri gerçektir. Ortalama bir fabrikanın şeker kapasitesi 100.000 ton civarlarında iken piyasadaki tüccarlar yaklaşık 1 milyon ton şekere aracılık ediyorlar. Fabrikaların nakit ihtiyaçlarını kullanarak sırası ile fabrikanın ürettiği şekerleri satın alıp, özellikle hızlı satış yapmak için diğer fabrikaların maliyetlerinin altında hızlıca satarak sıradaki fabrikanın şekerini alarak sektörü uçuruma götürüyorlar. Bu tüccarlara hükümetin önlem alması ve kural koyma zorunluluğu zamanı gelip geçmektedir. Hükümetin şeker fabrikalarına ve çiftçiye destek vermesi zorunlu hale gelmiştir.
Fiyat Makası Üreticiyi Zorluyor, Tüketiciye Yansımıyor
Son 4 yıllık verilerin değerlendirildiği açıklamada, şeker pancarı alım fiyatlarının ve hammadde maliyetlerinin %130 ila %170 oranında artış gösterdiği, buna karşın kristal şeker fiyatlarındaki artışın %68-70 bandında sabit kaldığı belirtildi. Şekerle üretilen içecek, baklava ve çikolata gibi mamul ürünlerdeki fiyat artışının %250 seviyelerine ulaştığına dikkat çekilen açıklamada, şeker fiyatlarındaki baskılanmanın tüketici raflarına indirim olarak yansımadığı ifade edildi.

700-800 Bin Tonluk Kayıt Dışı Tatlandırıcı Tehdidi
Türkiye’nin yıllık 2 milyon 910 bin tonluk şeker kotasının 2 milyon 837 bin tonunun pancar şekerine, 72 bin tonunun ise nişasta bazlı şekere (NBŞ) ayrıldığı hatırlatılan değerlendirmede, NBŞ üreten fabrikaların kurulu gücünün 1 milyon 200 bin ton civarında olduğu belirtildi. Kota dışı ve faturasız olarak piyasaya sürülen NBŞ’lerin yanı sıra, tamamı ithal yoluyla ülkeye giren aspartam ve asesülfam-K gibi yüksek yoğunluklu kimyasal tatlandırıcıların yaklaşık 700-800 bin ton kristal şekere tekabül eden bir hacme ulaştığı ifade edildi. Bu durumun hem halk sağlığını tehdit ettiği hem de yerli pancar üreticisi ile şeker fabrikalarına ağır darbe vurduğu vurgulandı.

Denetim ve Etiketleme Çağrısı
Türkiye’deki şeker fabrikalarının ve çiftçi altyapısının ülkenin tüm şeker ihtiyacını karşılayacak kapasiteye sahip olduğu belirtilerek, şu çözüm önerileri sıralandı:
• Şeker fabrikalarının sürdürülebilirliği için sübvansiyonlu kredilere ve reeskont imkanlarına erişimin kolaylaştırılması,
• Sağlık Bakanlığı ve Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından NBŞ ve yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların kota ve piyasa denetimlerinin sıkılaştırılması,
• İçecek ve gıda ürünlerinde kullanılan kimyasal tatlandırıcıların tüketici tarafından kolayca okunabilecek şekilde, büyük harflerle etiketlerde belirtilmesi.
Sadece Çorum bölgesinde yıllık 7-8 milyar TL’lik ekonomik hacim yaratan şeker sanayinin bölgesel kalkınmanın lokomotifi olduğu hatırlatılarak, atılacak adımların milyonlarca çiftçi ve paydaşın geleceği açısından hayati önem taşıdığı belirtildi.



