Sürdürülebilir gıda arzı ve güçlü ekonomi için tarım politikaları; rasyonel üretim planlaması, zamanında verilen sürdürülebilir destekler, su tasarrufu, dijital teknoloji entegrasyonu, kapsayıcı sigorta ve güçlü kooperatifçilik ilkelerine dayanan istikrarlı bir stratejiyle yürütülmelidir.
Tarım, bir ülkenin yalnızca ekonomik faaliyetlerinden biri değildir. Tarım aynı zamanda sofraya gelen ekmek, içilen süt, yenilen meyve, kullanılan pamuk ve geleceğe bırakılan en değerli mirastır. Bugün dünyanın gelişmiş ülkelerine baktığımızda, güçlü ekonomilerin arkasında güçlü tarım politikalarının bulunduğunu görmek hiç de zor değildir. Çünkü tarım, kriz zamanlarında bir ülkenin en önemli güvencelerinden biridir.
Pandemi döneminde bunu hep birlikte yaşadık. Ardından iklim değişikliği, kuraklık, savaşlar ve küresel ticarette yaşanan sorunlar gösterdi ki, kendi gıdasını üretebilen ülkeler çok daha güçlü ayakta kalabiliyor. İşte bu nedenle güçlü tarım politikaları artık bir tercih değil, zorunluluk haline geldi.
Peki, güçlü tarım politikalarının ortak özellikleri nelerdir?
Planlı üretim en önemli adımdır
Başarılı tarım politikalarının ilk şartı plansızlıktan uzak durmaktır. Hangi ürünün nerede yetiştirileceği, ne kadar üretileceği ve hangi ürünlere daha fazla ihtiyaç duyulduğu önceden belirlenmelidir.
Bir yıl herkes aynı ürünü ekerse fiyatlar düşer, üretici zarar eder. Ertesi yıl ise kimse o ürünü ekmez ve piyasada ürün sıkıntısı yaşanır. Bu kısır döngü hem çiftçiyi hem de tüketiciyi olumsuz etkiler.
Oysa planlı üretim sayesinde hem üretici kazanır hem tüketici uygun fiyatla ürüne ulaşır. Devletin üretim planlamasını bilimsel veriler ışığında yapması, tarımın en önemli güvencelerinden biridir.
Çiftçiye güven veren destekler sağlanmalıdır
Tarımla uğraşan insanların en büyük beklentisi belirsizliğin ortadan kalkmasıdır. Güçlü tarım politikalarında destekler geçici değil, sürdürülebilir olur.
Mazot, gübre, tohum, yem, sulama ve enerji gibi temel girdiler konusunda üretici önünü görebilmelidir. Destekler hasattan aylar sonra değil, üretim başlamadan önce açıklanmalı ve zamanında ödenmelidir.
Çiftçi geleceğini planlayabildiği zaman üretime daha büyük güvenle devam eder.
Su kaynakları akıllıca kullanılmalıdır
Bugün dünyanın en önemli sorunlarından biri su kıtlığıdır. Türkiye de su zengini bir ülke değildir.
Bu nedenle güçlü tarım politikaları suyu merkeze koyar.
Damla sulama sistemleri yaygınlaştırılır.
Kapalı sulama sistemleri geliştirilir.
Yağmur suyu depolanır.
Su kayıpları azaltılır.
Her bölgede suya uygun ürünler yetiştirilir.
Böylece hem üretim artar hem de gelecek nesiller için su korunmuş olur.
Bilim ve teknoloji üretime yön vermelidir
Eskiden çiftçiler daha çok tecrübelerine göre üretim yapıyordu. Günümüzde ise teknoloji tarımın ayrılmaz bir parçası haline geldi.
Toprak analizleri...
Uydu görüntüleri...
Dronlar...
Akıllı sulama sistemleri...
Yapay zekâ destekli tahminler...
Erken uyarı sistemleri...
Bütün bunlar artık modern tarımın vazgeçilmez araçlarıdır.
Güçlü tarım politikaları teknoloji kullanımını teşvik eder. Çünkü doğru bilgiyle yapılan üretim hem maliyeti düşürür hem de verimi artırır.
Tarım sigortaları yaygın olmalıdır
Çiftçi her yıl büyük risk alarak üretim yapar.
Bir dolu yağışı...
Ani don...
Kuraklık...
Sel...
Fırtına...
Birkaç saat içinde bütün emek boşa gidebilir.
Bu nedenle güçlü tarım politikaları üreticiyi yalnız bırakmaz.
Tarım sigortaları yaygınlaştırılır.
Sigorta primleri desteklenir.
Afet sonrası ödemeler hızlandırılır.
Çiftçi zarar gördüğünde yeniden üretime başlayabilecek güvenceye sahip olur.
Gençler tarıma kazandırılmalıdır
Bugün köylerde üretici yaş ortalaması giderek yükseliyor.
Gençlerin önemli bir bölümü şehirlerde yaşamayı tercih ediyor.
Ancak güçlü tarım politikaları gençleri yeniden toprağa kazandırmayı hedefler.
Genç çiftçilere hibe destekleri verilir.
Faizsiz veya düşük faizli krediler sağlanır.
Modern tarım eğitimleri düzenlenir.
Teknoloji kullanan genç girişimciler desteklenir.
Çünkü tarımın geleceği gençlerin üretime katılmasıyla mümkün olacaktır.
Kooperatifleşme güçlendirilmelidir
Tek başına üretim yapan çiftçi çoğu zaman pazarlık gücünü kaybeder.
Ancak kooperatif çatısı altında birleşen üreticiler daha güçlü hale gelir.
Birlikte gübre alabilirler.
Birlikte ürün satabilirler.
Depolama yapabilirler.
İhracata açılabilirler.
Markalaşabilirler.
Bu sayede hem maliyet düşer hem de gelir artar.
Başarılı tarım ülkelerinde güçlü kooperatiflerin önemli bir yeri bulunmaktadır.
Üretici ile tüketici arasındaki zincir kısalmalıdır
Tarlada düşük fiyata satılan birçok ürün market rafına gelene kadar kat kat pahalanabiliyor.
Aradaki fazla aracılar hem üreticiyi hem tüketiciyi olumsuz etkiliyor.
Güçlü tarım politikaları doğrudan satış kanallarını geliştirir.
Üretici pazarları artırılır.
Kooperatif marketleri desteklenir.
Soğuk hava depoları yaygınlaştırılır.
Lojistik altyapısı güçlendirilir.
Böylece hem üretici daha fazla kazanır hem de vatandaş daha uygun fiyatla alışveriş yapabilir.
İhracat kadar iç piyasa da korunmalıdır
Elbette ihracat ülkeye döviz kazandırır.
Ancak güçlü tarım politikalarında önce ülkenin gıda güvenliği düşünülür.
İç piyasada yeterli ürün bulunduğu sürece ihracat artırılır.
Stratejik ürünlerde stok yönetimi yapılır.
Gerekli durumlarda dengeli ticaret politikaları uygulanır.
Böylece ne üretici mağdur olur ne de tüketici yüksek fiyatlarla karşılaşır.
En önemli unsur istikrardır
Tarım günübirlik kararlarla yönetilemez.
Bugün alınan bir kararın etkisi bazen yıllar sonra görülür.
Bu nedenle güçlü tarım politikalarının en önemli özelliği istikrarlı olmasıdır.
Kurallar sık sık değişmez.
Çiftçi geleceğini görebilir.
Yatırım yapmaktan çekinmez.
Üretim devam eder.
Ülke gıda konusunda dışa bağımlı hale gelmez.
Sonuç
Tarım yalnızca çiftçinin meselesi değildir. Tarım; çocuklarımızın beslenmesi, ülkemizin ekonomisi, kırsal kalkınma, istihdam ve milli güvenlik açısından stratejik bir alandır.
Güçlü tarım politikalarının ortak noktası; planlı üretim, bilimsel yaklaşım, sürdürülebilir destekler, su ve toprak kaynaklarının korunması, teknoloji kullanımı, risk yönetimi ve üreticiye güven veren istikrarlı uygulamalardır.
Unutmayalım ki güçlü tarım, güçlü ekonomi demektir. Güçlü ekonomi ise güçlü bir ülkenin temelidir. Bugün toprağa yapılan doğru yatırım, yarının sofralarını güvence altına alacak en değerli yatırımdır. Çünkü bereketli topraklarını koruyan ve çiftçisini destekleyen ülkeler, geleceğe her zaman daha güvenle bakarlar.
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
[email protected]
