Martta Tarım-ÜFE aylık yüzde 3,85, yıllık yüzde 36,09 arttı. Sebze fiyatlarındaki sert yükseliş, tarımda maliyet baskısının sürdüğünü gösterdi.
2026 MART AYI TARIM ÜRÜNLERİ ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ
Türkiye’de tarım sektörünün üretici fiyatlarını izleyen Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE), 2026 yılı mart ayında hem aylık hem de yıllık bazda dikkat çekici artışlar kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Tarım-ÜFE, mart ayında bir önceki aya göre %3,85 artarken, bir önceki yılın aralık ayına göre %12,88, bir önceki yılın aynı ayına göre ise %36,09 oranında yükseldi. On iki aylık ortalamalara göre artış ise %39,25 seviyesinde gerçekleşti.
Bu veriler, tarımda üretici maliyet baskısının ve fiyat dinamiklerindeki yukarı yönlü seyrin devam ettiğini ortaya koyarken, özellikle bazı alt gruplardaki sert hareketler dikkat çekiyor.
GENEL GÖRÜNÜM: TARIMDA FİYAT BASKISI SÜRÜYOR
Mart 2026 itibarıyla Tarım-ÜFE’nin 2020 baz yıllı endeks değeri 1.152,56 olarak kaydedildi. Aylık bazda en yüksek artış, bitkisel üretim tarafında özellikle tek yıllık ürünlerde görülürken, çok yıllık bitkisel ürünlerde düşüş yaşanması fiyat hareketlerinin sektör içinde oldukça dengesiz bir yapıya sahip olduğunu gösterdi.
Sektörel kırılım incelendiğinde, tarım ve avcılık ürünleri ile ilgili hizmetlerde aylık %4,06 artış gerçekleşti. Ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde ise %1,79’luk daha sınırlı bir artış kaydedildi. Buna karşılık balıkçılık ve su ürünleri grubunda %0,10’luk hafif bir düşüş gözlendi.
Bu tablo, tarım sektörünün genelinde yukarı yönlü bir fiyat eğilimi olduğunu, ancak alt sektörler arasında farklılaşmanın giderek belirginleştiğini ortaya koyuyor.
BİTKİSEL ÜRETİMDE KESKİN AYRIŞMA
Ana gruplar bazında bakıldığında en dikkat çekici hareketler bitkisel üretimde yaşandı. Tek yıllık (uzun ömürlü olmayan) bitkisel ürünlerde mart ayında bir önceki aya göre %12,21 gibi oldukça yüksek bir artış gerçekleşti. Bu artış, özellikle sebze ve tarla ürünleri tarafında fiyatların hızlı yükseldiğine işaret ediyor.
Buna karşılık çok yıllık (uzun ömürlü) bitkisel ürünlerde aynı dönemde %7,34’lük bir düşüş yaşandı. Bu gerileme, meyve ve benzeri kalıcı ürün gruplarında arz-talep dengesinin farklı bir yönde seyrettiğini gösteriyor.
Bu iki zıt hareket, tarımsal üretimde fiyatların homojen bir yapıdan uzaklaştığını ve ürün bazlı oynaklığın arttığını ortaya koyuyor.
HAYVANCILIK VE HAYVANSAL ÜRÜNLERDE YUKARI YÖNLÜ SEYİR
Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler grubunda mart ayında %3,30 oranında artış gerçekleşti. Bu artış, kırmızı et, süt ve yumurta gibi temel hayvansal ürünlerde üretici fiyatlarının yükselmeye devam ettiğini gösteriyor.
Yıllık bazda bu grubun artışı %29,82 seviyesinde olurken, tarım genel ortalamasının altında kalması dikkat çekiyor. Bu durum, hayvansal ürünlerde fiyat artışlarının bitkisel ürünlere göre daha dengeli ilerlediğini düşündürüyor.
ORMANCILIK VE SU ÜRÜNLERİNDE FARKLI GÖRÜNÜM
Ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde mart ayında %1,79’luk artış kaydedilirken, yıllık bazda %45,71 gibi yüksek bir artış oranı dikkat çekti. Bu durum, uzun vadede ormancılık ürünlerinde maliyet ve fiyat baskısının güçlü olduğunu gösteriyor.
Balık ve su ürünleri tarafında ise aylık bazda %0,10’luk sınırlı bir düşüş yaşandı. Buna rağmen yıllık artış %49,60 gibi oldukça yüksek bir seviyede gerçekleşti. On iki aylık ortalamalara göre %53,13’lük artış ise bu alandaki fiyatların uzun süredir güçlü bir yükseliş trendinde olduğunu ortaya koyuyor.
ALT GRUPLARDA DİKKAT ÇEKEN HAREKETLER
TÜİK verilerine göre Mart 2026 döneminde alt gruplar içinde en dikkat çekici yıllık artış, %56,36 ile “diğer ağaç ve çalı meyveleri ile sert kabuklu meyveler” grubunda gerçekleşti. Bu grup, özellikle fındık, ceviz, badem gibi ürünleri de kapsaması nedeniyle ihracat ve iç tüketim açısından kritik bir alanı temsil ediyor.
Aylık bazda ise en yüksek artış %20,37 ile sebze ve kavun-karpuz, kök ve yumrular grubunda kaydedildi. Bu sert yükseliş, özellikle taze sebze piyasasında mevsimsel etkilerle birlikte fiyatların hızlı arttığını ortaya koyuyor.
TARIMDA ENFLASYON VE ÜRETİCİ BASKISI
Tarım-ÜFE’de yıllık %36,09’luk artış, üretici tarafında maliyetlerin ve fiyatların yüksek seyrini sürdürdüğünü gösteriyor. Özellikle gübre, yem, enerji ve işçilik gibi temel girdilerdeki maliyet baskısının üretici fiyatlarına yansımaya devam ettiği değerlendiriliyor.
On iki aylık ortalamalara göre %39,25’lik artış ise fiyatların yalnızca kısa vadede değil, orta vadeli eğilimde de yukarı yönlü olduğunu ortaya koyuyor. Bu durum, tarımsal üretimde fiyat istikrarının henüz sağlanamadığına işaret ediyor.
GENEL DEĞERLENDİRME
Mart 2026 Tarım-ÜFE verileri, Türkiye tarım sektöründe fiyat hareketlerinin güçlü ve heterojen bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyuyor. Bitkisel üretimde özellikle tek yıllık ürünlerde sert artışlar görülürken, çok yıllık ürünlerde düşüş yaşanması dikkat çekiyor. Hayvancılık ve su ürünlerinde ise daha dengeli ancak yüksek seviyeli bir artış trendi söz konusu.
Genel tablo, tarım sektörünün hem iklimsel hem de ekonomik faktörlere karşı oldukça hassas olduğunu ve fiyatların alt gruplar bazında farklı dinamiklerle şekillendiğini ortaya koyuyor. Bu durum, önümüzdeki dönemlerde tarım politikalarının daha hedefli ve ürün bazlı bir yaklaşım gerektirebileceğine işaret ediyor.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
